Deze website is verhuisd naar www.mettenta.com/site/ Je vindt hier enkel nog mijn vroegere taaltips.

Controniemen of zo…

Controniemen of zo…

Ken jij woorden die tegelijkertijd het tegenovergestelde betekenen? Woorden die dus hun eigen antoniem zijn.

Gisteren las ik hierover een interessant artikel met voorbeelden uit het Engels. Ik vroeg me daarna af hoe die woorden in het Nederlands genoemd worden en begon aan een internetzoektocht. Met weinig resultaat.

Het enige wat in die richting wees, was een artikel op Wikipedia dat ‘wreed’ als voorbeeld geeft. Iets wat wreed is, is hard en gemeen. Maar jongeren gebruiken het in de betekenis ‘geweldig’. Twee tegenovergestelde betekenissen voor hetzelfde woord. Wikipedia geeft alleen niet mee hoe je zoiets dan noemt…

Dan maar te rade bij Onze Taal via Twitter. En zij kwamen met het volgende:

Controniemen - Onze Taal

Een controniem. Dat had ik ook opgezocht, maar het wordt blijkbaar niet gebruikt. Ik vind dat het nu wel geïntroduceerd mag worden.

“En hoe is ‘voorkomen’ dan een controniem?” vroeg mijn huisgenoot nieuwsgierig.
“Wel… Als je iets voorkómt, zorg je ervoor dat het niet vóórkomt.”
Dat klopt dus wel.

Nog een zoektocht later vond ik op één plaats ook ‘contraniem’ terug. Met het voorbeeld ‘sanctioneren’ erbij. Maar dat blijkt alleen maar te kloppen voor Belgen. Van Dale zegt namelijk dat sanctioneren ‘goedkeuren, bekrachtigen’ betekent en voegt er op het einde aan toe dat het in Belgisch-Nederlands ook ‘bestraffen’ betekent. Ja, ook dat is een mooi voorbeeld van een controniem.

Dat vind ik nu eens een leerrijk onderwerp. Mijn dag was dan ook meteen geslaagd.